ВЕРХОВЕНСТВО ПРАВА І ЕКОНОМІЧНЕ ЗРОСТАННЯ

Main Article Content

V. O. Shevchuk
M. M. Blikhar
I. I. Komarnytska
N. M. Tataryn

Анотація

З використанням даних 41 країни за період 2013—2018 рр. оцінено залежність темпу зростання ВВП від індексу верховенства права, що розра­хо­вується неурядовою організацією World Justice Project. Порів­ню­ючи з іншими спеціалізованими індикаторами для оцінки дотримання стандартів верховенства права, як World Governance Indicator, Interna­tio­nal Country Risk Guide чи Index of Judicial Independence, індекс WJP відрізняється повнішим урахуванням реальної юридичної практики (не лише якості законодавчих норм), адже поєднує експертні оцінки з результатами анкетних опитувань мешканців конкретної країни. Оцінки за допомогою перехресної регресії для середніх значень 2013—2018 рр. досить суперечливі для загальної вибірки країн, але для країн Центральної і Східної Європи та колишнього Радянського Союзу отримано пряму залежність економічного зростання від вер­ховенства права. Якби Україна з нинішнього рівня індексу WJP (0,50) піднялася до рівня Грузії (0,61), це доз­во­ляє підвищити темп зростання ВВП на 0,6 процентного пункту. Оцінки для панельних даних за допомогою методу зі змінною сталою (англ. a random effects model — RE) підтверджують пряму залежність між станом верховенства права і еко­но­міч­ним зростанням для країн ЦСЄ і колишньо­го Радянського Союзу, тоді як слабкий обернений зв’язок між обома показни­ка­ми простежується у країнах Азії і Латинської Америки. Отримані результати пока­зу­ють доцільність зміцнення верховенства права у трансформаційних еко­но­міках, тоді як з цим можна не поспішати в решті досліджуваних країн. Загалом, проведене дослідження не заперечує можливість економічного зростання без випереджувального зміцнення правових засад чи поглиблення процесу демократизації політичного життя, але це не стосується країн ЦСЄ і колишнього Радянського Союзу. У розширеній специфікації регресійної моделі все виглядає на те, що сприятливий вплив верховенства права на динаміку ВВП для трансформаційних економік може реалізовуватися через гальмування інфляції. Водночас для країн Азії і Латинської Америки залежності інфляції від індексу WJP не виявлено; так само немає впливу споживчих цін на економічне зростання. Помітно, що оцінки для загальної вибірки країн показують негативний вплив лише високої інфляції – понад 15 % річних. З-поміж інших результатів вартує уваги прямий зв’язок між інвестиціями і темпом зростання ВВП, який простежується незалежно від обраної специфікації регресійної моделі. Це відповідає стандартним припущенням економічної теорії, а принагідно підсилює аргументацію на користь захисту майнових прав як засобу стимулювання інвестиційного процесу.

Article Details

Посилання

Acemoglu. D„ Johnson. S., Robinson, J. A., & Yared. P. (2005). From Education to Democracy? AEA Papers and Proceedings, Vol. 95, 2, 44—49.

Acemoglu. D„ Johnson, S,, & Robinson, J. A. (2005). Institutions as Fundamental Causes of Long-Run Growth. Handbook of Economic Growth, Vol. 1A. 385—472.

Barro, R. (2013). Democracy, Law and Order, and Economic Growth. Index of Economic Freedom. Washington: Heritage Foundation.

Bayar, Y. (2016). Public governance and economic growth in the transitional economies of the European Union. Transylvanian Review of Administrative Sciences, 43, 5—18.

Carugati, F., Ober, J., & Weingast, B. (2019). Is development uniquely modern? Ancient Athens on the doorstep. Public Choice, 181. 29—47.

Castro, R., Clementi, G. L., & MacDonald, G. (2009). Legal Institutions, Sectoral Heterogeneity, and Economic Development. Review of Economic Studies, Vol. 76, 2, 529—561.

Chang, H.-J. (2011). Institutions and economic development: theory, policy and history. Journal of Institutional Economics, Vol. 7, 4, 473—498.

Coase, R. H. (1960). The Problem of Social Cost. Journal of Law and Economics, Vol. 3.1.1—44.

Djankov, S., La Porta, R., Lopez-de-Silanes, F., & Shleifer, A. (2008). The law and economics of self-dealing. Journal of Financial Economics, Vol. 38. 3.430—465.

Dobler, C. (2011). The Impact of Formal and Informal Institutions on Economic Growth: A Case Study on the MENA Region. Hohenheimer volkswirtschaftliche Schriften, 65. Frankfurt: Peter Lang International Academic Publishers.

Elert. N., Henrekson, M.. & Sanders, M. (2019). The Entrepreneurial Society. A Reform Strategy for the European Union. International Studies in Entrepreneur ship, Vol 98. Berlin: Springer-Verlag GmbH.

Feld. L., & Foigt. S. (2003). Economic growth and judicial independence: Cross country evidence using a new set of indicators. CESifo Working Paper, 906. Munich: CESifo.

Haggard, S., MacIntyre. A., & Tiede. L. (2008). The Rule of Law and Economic Development. The Annual Review of Political Science, Vol. 11. 205 234.

Haggard, S., & Tiede, L. (2011). The Rule of Law and Economic Growth: Where are We? World Development, Vol. 39.5, 673— 685.

Kar, S.. Roy, A.. & Sen. K. (2019). The double trap: Institutions and economic development. Economic Modelling, Vol. 76 (C), 243—259.

La Porta. R.. Lopez-de-Silanes. F., Shleifer, A., & Vishny. R. (1997). Legal determinants of external finance. Journal of Finance, Vol. 62, 3, 1131—1150.

La Porta, R., Lopez-de-Silanes, F., Pop-Eleches, C., & Shleifer, A. (2004). Judicial checks and balances. Journal of Political Economy, Vol. 112, 2, 445—470.

Lawson, T. (1987). The Relative / Absolute Nature of Knowledge and Economic Analysis. The Economic Journal, Vol, 97 (388), 951—970.

Maroof, Z., Hussain, S., Jawad, M., & Naz, M. (2019). Determinants of industrial development: a panel analysis of South Asian economies. Quality & Quantitym, Vol. 53. 3. 1391—1419.

Moller, J., & Skaaning, S.-E. Systematizing thin and thick conceptions of the Rule of Law. The Justice System Journal, Vol, 33, 2. 136—152.

Ozpolar, A., Guven, G., Ozsoy, F., & Bahar, A. (2016). Does Rule of Law Affect Economic Growth Positively? Research in World Economy, Vol. 7. 1, 107—117.

Pagano, M.. & Volpin. P. F. (2005). The political economy of corporate governance. American Economic Review, Vol. 95. 1005—1030.

Stolper, A., Walker, M., Sabatini, C., & J. Marczak. (2007). Rule of Law, Economic Growth and Prosperity: Report of the Rule of Law Working Group. New York: Americas Society and Council of the Americas,

Stulz. R. M., & Williamson. R. (2003). Culture, openness, and finance. Journal of Financial Economics, Vol, 70. 3. 313—349.

Xu, G, (2011). The role of law in economic growth: A literature review. Journal of Economic Surveys, Vol. 25, 5, 883—871.

Versteeg. M., & Ginsburg. T. (2017). Measuring the Rule of Law: A Comparison of Indicators. Law & Social Inquiry, Vol. 42, 1, 100—137.

Voigt, S., Gutman, J., & Feld, L. (2015). Economic growth and judicial independence, a dozen years on: Cross-country evidence using an updated Set of indicators. European Journal of Political Economy, Vol, 38 (C). 197—211.

Williamson, О. E. (2000). The New Institutional Economics: Taking Stock, Looking Ahead. Journal of Economic Literature, Vol. 38. 3, 595—613.

Williamson, C. R, & Kerekes, С. B. (2011). Securing Private Property: The Relative Importance of Formal versus Informal Institutions. Journal of Law and Economics, Vol. 54, 3, 537—572.